گزينه هاى احتمالى جانشينى “آيت الله هاشمى” چه کسانی خواندبود؟

 


سرویس سیاسی فردا: خبر ارتحال حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی ناگهانی و شوک آور بود. مردی که تقریباً در سی و هشت سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی غیر از جایگاه رهبری، در تمامی مسئولیت‌های مهم و بالادستی نظام حضور پررنگ و موثری داشت.
همراهان و منتقدان هاشمی رفسنجانی همانقدر که در حب و بغض درباره تصمیمات و اظهارات تاثیرگذار او با یکدیگر اختلاف دارند، ولی به همان شدت درباره اینکه او فرد تاثیرگذاری بوده است اتفاق نظر دارند. بی شک جایگاه حقیقی مرحوم هاشمی رفسنجانی در جمهوری اسلامی ایران، بیش از جایگاه‌های حقوقیِ او که بعدها توسط دیگران اشغال شد، از اعتبار و نفوذ کلمه بیشتری برخوردار بود.

اما اکنون و در مقام پیش بینی و پرداختن به حوادث و رویدادهای بعد از رحلت مرحوم هاشمی رفسنجانی، تصورات متنوعی درباره چگونگی پر شدن خلاء جایگاه حقیقی و حقوقی وی در نظام اسلامی، از ذهن‌ها عبور می‌کند. شاید نتوان هیچ کدام از شخصیت‌های نظام را در میزان تاثیرگذاری و کادرسازی با وی مقایسه کرد، ولی پر شدن جای خالی او در کرسی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، به عنوان آخرین جایگاه حقوقی هاشمی رفسنجانی، می‌تواند موجب ایجاد رویدادهای تازه‌ای باشد که به احتمال فراوان، با اخبار منتشره از اظهارنظرهای ریاست قبلی و بقیه اعضای مجمع و همینطور اخبار عدم حضور برخی از شخصیت‌هایی که با وجود رفسنجانی علاقه‌ای به حضور یا شرکت فعالانه در جلسات مجمع نداشتند، متفاوت خواهد بود.

اکثر شخصیت‌هایی که احتمال دارد بعد از او به عنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام توسط رهبر معظم انقلاب انتخاب شوند، کار سختی را برای حفظ اعتدال سیاسی نمادینی که هاشمی با توجه به شخصیت خود در این جایگاه به وجود آورده بود، در پیش دارند.

هاشمی شاهرودی

از بین گزینه‌های احتمالی جانشینی او در ریاست مجمع تشخیص مصلت نظام، باید به آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی اشاره کرد. آیت‌الله شاهرودی تا سال 1378 از اعضای شورای نگهبان بود. وی در مردادماه ۱۳۷۸ با حکم رهبر انقلاب به ریاست قوه قضائیه کشور منصوب شد و به مدت ده سال سکاندار این جایگاه بود. وی پس از پایان دوره ریاست قوه قضائیه، باز هم به حکم مقام معظم رهبری این بار به عضویت در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد. البته مهم‌ترین دلیلی که موجب بروز احتمال انتصاب آیت‌الله هاشمی شاهرودی در جایگاه ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام شده است، حکمی است که رهبر انقلاب در مرداد سال ۱۳۹۰، وی را به عنوان ریاست هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه منصوب کرد.

تمام جانشینان احتمالی هاشمی رفسنجانی؛ از هاشمی‌شاهرودی و ناطق‌نوری تا غلامعلی حدادعادل و احمدی‌نژاد

از دیگر گزینه‌های احتمالی ریاست بر مجمع تشخیص مصلحت نظام، بعد از مرحوم هاشمی رفسنجانی، غلامعلی خدادعادل است. حدادعادل که هم اینک عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است، به طور همزمان ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران، عضو فعال شورای عالی انقلاب فرهنگی و همچنین عضو شورای سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی ایران است. در صورت انتخاب او در جایگاه ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، همانگونه که وی اولین رئیس غیرروحانی مجلس شورای اسلامی بود، اولین رئیس غیر روحانی این مجمع هم لقب خواهد گرفت.

ناطق نوری

گزینه بعدی علی اکبر ناطق‌نوری است. وی سابقه همکاری طولانی در سال‌های پس از انقلاب با مرحوم هاشمی رفسنجانی دارد. رئیس دوره‌های چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی، هم اینک با حکم رهبر انقلاب، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس دفتر بازرسی رهبری است. وی که به نوعی موسس اتحادیه بین المجالس کشورهای اسلامی است، در انتخابات سال 1392 به همراه مرحوم هاشمی رفسنجانی و برخی از شخصیت‌های سیاسی اصلاح طلب، حسن روحانی را به عنوان کاندیدای مورد قبول خود معرفی کردند. در صورت انتخاب وی به عنوان ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، احتمالاً در نوع نگاه رئیس جمهور دولت‌های نهم و دهم درباره میزان تاثیرگذاری سخنانش در این مجمع تغییری حاصل نشود.

محسن رضایی

در نهایت می‌توان به محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، که از همواره از همراهان مرحوم هاشمی رفسنجانی در زمان جنگ و بعد از آن بود هم عنوان به یکی از گزینه‌های ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره کرد. رضایی که از فروردین سال 1394 به کسوت سرداران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بازگشته است، در 27 سالگی با حکم امام خمینی به فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برگزیده شد.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور سابق و عضو فعلی مجمع تشخیص مصلحت نظام دیگر فردی است که می‌توان از او به عنوان یکی از گزینه‌های ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام یاد کرد. دکتر علی‌اکبر ولایتی رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک مجمع، حجت الاسلام سید‌ابراهیم رئیسی تولیت آستان مقدس رضوی، سیداحمد خاتمی از مدرسین حوزه و خطیب موقت نماز جمعه تهران، مهندس محمدرضا باهنر از نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام از دیگر چهره‌هایی هستند که از آن‌ها به عنوان گزینه‌های جانشینی آیت‌الله یاد می‌شود.

باید منتظر ماند و دید که رهبر انقلاب درباره آینده مجمع تشخیص مصلحت نظام، چه تصمیمی دارند و چه کسی را به عنوان دومین رئیس این نهاد تصمیم‌گیر در نظام اسلامی انتخاب خواهند کرد.
جانشنیان هاشمی رفسنجانی

علی اکبر ولایتی؛ در میان دیگر نام هایی که به زبان می آید اکبر ولایتی هم اهمیت ویژه ای دارد؛ اهمیت ولایتی از جهت تجربه وی نسبت به حضورش در مجمع تشخیص مصلحت نظام و  جایگاه مشورتی وی به رهبری در امور بین الملل است که نشان می دهد دیدگاه های وی از نظر رهبر معظم انقلاب مقبول و معقول است. ولایتی بعلاوه تجربه ریاست مرکز تحقیقات استراتژیک کشور را هم بر عهده دارد که اهمیت ویژه ای برای اداره کشور دارد و به همین دلیل عهده دار بودن این سمت او را تبدیل به گزینه ای قابل طرح کرده است. وی البته سابقه نمایندگی مجلس و وزارت را هم در کارنامه خود دارد.

حداد عادل؛ وی سابقه ریاست قوه مقننه به عنوان مرتبط ترین نهاد با مجمع تشخیص مصلحت نظام را عهده دار بوده است و تجربه عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام را نیز عهده دار بوده است. حداد عادل عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز هست. محسن رضایی نیز که این روزها به عنوان دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام شناخته می شود می تواند ریاست این مجمع را عهده دار شود؛ چهره ای که از نظر اجرایی، مهمترین سمت در مجمع بعد از ریاست آن را عهده دار بوده است.

مرد حل اختلاف قوا

سید محمود هاشمی شاهرودی از گزینه‌های مطرح شده برای ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام است. وی ریاست قوه قضاییه، نایب رییس دوم مجلس خبرگان رهبری، فقیه شورای نگهبان و عضويت مجمع تشخیص مصلحت نظام را در کارنامه سیاسی خود دارد. چهره‌های سیاسی، وی را یک چهره فرا جناحی می‌دانند و معتقدند او به هیچ کدام از جناح‌های اصولگرا و اصلاح طلب تعلق ندارد.

رییس خبرگان

نفر آخری بود که توانست از تهران، مجوز حضور در مجلس خبرگان را به دست آورد اما توانست ریاست این مجلس را به خود اختصاص دهد. چهره‌ای با سلیقه سیاسی نزدیک به اصولگرایان که حال بعد از فوت آیت ا… هاشمی رفسنجانی جزو گزینه‌های احتمالی برای نشستن روی صندلی ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام است. امام جمعه موقت تهران از منتقدان جدی سیاست‌های هاشمی رفسنجانی بود و شاید برای نشستن بر روی صندلی ریاست مجمع، ایدئولوژی خاص خود را به کار گیرد.

امام جمعه معترض

آیت‌ا… ابراهیم امینی (نجف‌آبادی) که سال‌ها امام جمعه قم بود امروز عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه است. امینی سال‌ها در خبرگان حضور داشت و در دوره پنجم این مجلس نیز، با لیستی که آیت‌ا… هاشمی تنظیم کرده بود، به میان خبرگان آمد. او تفکری هم‌راستا با هاشمی داشته و رابطه مناسبی با تندروی‌ها ندارد. آیت‌ا… امینی در اعتراض به برخی مواضع سال‌های اخیر از امامت جمعه‌قم انصراف داد.

قاضی‌القضات

آیت… صادق لاریجانی، رییس قوه قضاییه نیز می‌تواند یکی از گزینه‌های جانشینی آیت‌ا… هاشمی باشد. وی سال‌ها در سمت رییس‌قوه قضاییه مشغول به کار است و با توجه به شیوه مدیریتی که دارد، می‌تواند اداره مجمع را در دست بگیرد.

مصلحت اندیش امنیتی

آیت‌ا… قربانعلی دری نجف آبادی نیز از گزینه‌های احتمالی ریاست‌مجمع است. وی که در سال‌های نه چندان دور به عنوان وزیر اطلاعات در ایران مشغول کار بود، در میان گزینه‌های حاضر، شرایط لازم را برای ریاست بر این مجمع دارد. او در حال حاضر نماینده ولی فقیه در استان مرکزی است. دری نجف آبادی نیز خلق و خویی نزدیک به اعتدالگرایان دارد.

شیخِ نور، یار شیخِ اکبر

تحلیلگران زیادی از وی به عنوان تنها گزینه‌ای یاد می‌کنند که می‌تواند با منش اعتدالی خود جای خالی آیت ا… را پر کند. ناطق هر چند در اظهارات خود بر این نکته که عمر سیاسی وی تمام شده اشاره داشته است، ولی هنوز پتانسیل اداره امور را به خوبی دارد. وی از دوره‌های اول تا پنجم نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی بود و در دوره‌های چهارم و پنجم، ریاست مجلس را بر عهده داشت. ناطق بعد از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری و پذیرش شکست از رییس دولت اصلاحات، با پیشنهاد اصولگرایان ریاست شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی را بر عهده گرفت. اما مدتی بعد با تغییر نگرش سیاسی به یکی از منتقدان جدی جناح اصولگرا تبدیل شد. با این حال ناطق نوری این روز‌ها توانسته جایگاه خاصی را در میان اصلاح طلبان و اصولگرایان معتدل پیدا کند و پشتوانه اجتماعی خوبی را نیز میان مردم دارد.

مرید هاشمی، مراد اعتدال

همزمان با نزدیک شدن به پایان دوره احکام اعضای مجمع تشخیص، برخی گمانه‌زنی‌ها از حضور روحانی در مجمع و در کسوت ریاست شنیده می‌شد. روحانی که این روز‌ها رییس قوه مجریه است، سابقه پنج دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی را در کارنامه سیاسی خود دارد. روحانی از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۲ عضو شورای عالی امنیت ملی بود و نمایندگی رهبری را در این نهاد برعهده داشته است و از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۲ رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است.

دیپلمات محافظه‌کار

علی اکبر ولایتی کهنه کار سیاسی ایران که یک بار برای انتخابات ریاست جمهوری شانس خود را آزموده نیز از دیگر گزینه‌های مطرح شده برای ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام است. وزیر خارجه دوران جنگ تحمیلی پس از شکست در انتخابات ۹۲ از سوی اکبر هاشمی رفسنجانی، به عنوان رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام انتخاب شد. ولایتی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز به شمار می‌رود و در مجمع تشخیص نیز به سایر اعضا کمک می‌کند.

اسفند مصلحت

رياست مجمع بدون شك وابسته به تركيب آن خواهد بود و بايد منتظر ماند و ديد كه آيا تركيب مجمع تشخيص مصلحت نظام مانند قبل باقي مي‌ماند يا اينكه تغيير و تحولات، شاكله آن را برهم خواهدزد. اسفند امثال بدون آيت‌ا… هاشمي، كمي معادلات را برهم ريخته و گمانه‌زني‌ها براي رياست اين ركن جمهوري اسلامي را با مشكل روبه‌رو كرده است

به اشتراک بگذارید:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *